Ontwikkelen van een aanpak en inventariseren van passende maatregelen op de zes dimensies van duurzaam bouwen voor Bolton Groep

Steeds meer gemeentes willen dat nieuwbouwwoningen energiezuinig en klimaatneutraal/positief zijn, en ook op andere dimensies gaat de lat omhoog. Door nieuwbouwhuizen te bouwen die duurzaam, groen en gezond zijn zorgen we voor comfortabele en toekomstbestendige huizen. Maar hoe doe je dat? Hoe bouw je nieuwbouwwoningen die energiezuinig en klimaatpositief, klimaatadaptief, natuurinclusief, circulair en gezond zijn èn die duurzame mobiliteit faciliteren?

In opdracht van Bolton Groep is een aanpak uitgewerkt met een doorvertaling naar concrete maatregelen op de zes duurzame bouwdimensies. De aanpak sluit aan op de bestaande Groene Menukaart van Bolton wat een stapsgewijze invoering van de maatregelen mogelijk maakt. En de aanpak en maatregelen sluiten aan op de KPI’s vanuit het convenant Duurzame Nieuwbouw dat op 29 september 2022 door de provincie Utrecht, gemeentes in Utrecht en de Metropoolregio Amsterdam en bedrijven uit de bouwsector ondertekend is.

Een aantal artikelen en handige links over de zes dimensies van duurzaam bouwen vindt u hiernaast. De komende periode verschijnen via LinkedIn aanvullende artikelen:

.

Ontwikkeling CIRCO-workshop voor landbouwsector en geven van Food&Agri-workshops.

Agrarische sector van groot maatschappelijk belang

Het maatschappelijk belang van de agrarische sector is groot. De sector levert de ingrediënten voor onze voedselvoorziening, is beeldbepalend voor het Nederlandse landschap (tweederde van de grond wordt agrarisch gebruikt) en is daardoor ook van grote invloed op de biodiversiteit, op de bodem- en waterkwaliteit en op het vermogen van regio’s om water op te vangen en zo wateroverlast te voorkomen/beperken. Dit grote maatschappelijke belang neemt met zich mee dat er hoge eisen gesteld worden aan de sector, zeker ook op duurzaamheid.

Verandering voedsel- en landbouwsysteem noodzakelijk

Het wordt steeds duidelijker dat ons huidige voedsel- en landbouwsysteem moet veranderen. Tegelijkertijd zitten we met zijn allen – consumenten en producenten – opgesloten in het bestaande systeem. Als burger wil je een eerlijk en duurzaam product maar als consument is het verleidelijk om voor het goedkoopste product te kiezen. Als boer wil je een goed product leveren, maar om financiële redenen kun je je in het huidige systeem genoodzaakt voelen om niet duurzame keuzes te maken.

F&A-workshop: Hoe verduurzaam je jouw boerenbedrijf?  

Verduurzaming is een belangrijk onderdeel van het toekomstbestendig maken van je boerenbedrijf. Maar welke verduurzaming past bij jouw bedrijf, bij de regio, bij jouw ondernemerschap?

In de compacte Food&Agri-workshop van 2 tot 4 uur passen we de CIRCO-methodiek toe op agrarische bedrijven, van melkveebedrijf tot akkerbouwer en van tuinbouwbedrijf tot fruitteler. Je gaat op zoek naar de duurzame kansen voor jouw bedrijf, en werkt die verder uit: Hoe kun je die kansen benutten? Wat betekent dat voor je bedrijfsvoering of je product, en voor je businessmodel, oftewel, hoe zorg je dat je met die verandering geld verdient?

Meedoen aan een F&A-workshop?

De F&A-workshop wordt in het hele land georganiseerd, vaak in samenwerking met de Rabobank.

Dus neem contact op met de Rabobank in jouw regio of stuur een mail naar heidi@circonl.nl.

Namens CIRCO geven van driedaagse trainingen (Tracks) aan bedrijven in Maakindustrie en Food.

Waarom Circulair Ondernemen?

Het gebruik van grondstoffen groeit exponentieel, o.a. door de sterke groei van de wereldbevolking en de welvaartstoename. Maar grondstofvoorraden zijn niet oneindig, de aarde is een gesloten systeem.

Door circulair te ondernemen kun je als bedrijf je afhankelijkheid van eindige grondstoffen beperken, en daarmee ook de bijbehorende natuur- en milieuschade. Met circulair ondernemen richt je je op het leveren van producten die zo lang mogelijk meegaan, op het gebruiken van hernieuwbare grondstoffen en op het zo lang mogelijk – liefs oneindig – hergebruiken van producten, componenten en/of materialen.

Maar hoe doe je dat?

CIRCO helpt bedrijven op weg met circulair ondernemen in een driedaagse workshop, een Track. In zo’n Track werken 8 tot 12 deelnemers voor hun bedrijf een circulair product/dienst uit. Als je circulaire business wilt ontwikkelen, dan is de ontwerpfase cruciaal. In de Track wordt dan ook gebruik gemaakt van een circulair ontwerpproces waarbij je als bedrijf op zoek gaat naar de circulaire kansen voor jouw bedrijf. Die werk je verder uit met behulp van circulaire business modellen en ontwerpstrategieën. Door de praktijkgerichte aanpak lukt het veel deelnemers om na de Track ook daadwerkelijk een circulaire propositie op de markt te brengen.

Meedoen aan een CIRCO-Track?

Door het hele land – en inmiddels ook internationaal – organiseert CIRCO een groot aantal Tracks, soms voor een specifieke sector, soms voor een brede doelgroep. De Tracks worden gegeven door CIRCO-trainers. Als CIRCO-trainer verzorg ik trainingen voor de Food-sector en de Maakindustrie (https://www.circonl.nl/auteur/heidi-van-woudenberg/). Er zijn ook Tracks voor de bouwsector, consumentengoederen en kunststoffen. Meer informatie over geplande Tracks vind je op: https://www.circonl.nl/agenda-overzicht/tracks/.

Meer weten?

Meer informatie over de aanpak van CIRCO vind je op: https://www.circonl.nl/ of stuur een mail naar heidi@circonl.nl.

Project: Voorbereiden invoering Emissieloze Stadslogistiek in Alphen aan den Rijn.

Een groot aantal steden bereidt zich voor op Emissieloze Stadslogistiek met minder en schone vervoersbewegingen. Wat houdt Emissieloze Stadslogistiek in en hoe bereid je je hier als gemeente en bedrijfsleven op voor?

Emissieloze Stadslogistiek houdt in dat in een bepaald deel van een stad (het centrum of een groter gebied) een emissieloze zone wordt ingesteld, waardoor in dit gebied alleen nog emissieloze bestel- en vrachtauto’s mogen rijden*. Het gaat dus over zakelijke voertuigen voor de bevoorrading van bijvoorbeeld winkels en horeca en om bouw- en serviceverkeer. Doel is om de stad slimmer en schoner te bevoorraden.

Hoe bereid je je lokaal voor op Emissieloze Stadslogistiek?

Voor winkeliers, installateurs, hoveniers, logistieke dienstverleners en andere bedrijven die met zakelijke voertuigen in (binnen)steden komen, hebben emissieloze zones impact. Dat vraagt om tijdig na te denken over slimme logistieke oplossingen, waardoor je het aantal vervoersbewegingen terugbrengt. En het vraagt om schone logistieke oplossingen, waarbij de noodzakelijke vervoersbewegingen 100% emissieloos plaatsvinden.

Gemeentes kunnen een faciliterende rol spelen, bijvoorbeeld door te zorgen voor een goede laadinfrastructuur, en door het parkeerbeleid en venstertijden af te stemmen op de gewenste transitie. Ook via het eigen inkoopbeleid kan een gemeente de transitie naar emissieloze stadslogistiek stimuleren.

Project Emissieloze Stadslogistiek

Het project – dat in 2020 is uitgevoerd – richtte zich op de voorbereiding van Emissieloze Stadslogistiek in Alphen aan den Rijn. De besluitvorming door college en raad over emissieloze zones is voorbereid en heeft inmiddels plaatsgevonden. Daarbij is gebruik gemaakt van een Effectanalyse uitgevoerd door Buck Consultants International, waarin o.a. de maatschappelijke kosten en baten in beeld zijn gebracht. Ook is met lokale ondernemers(verenigingen) gesproken over de impact en oplossingen.

*In gemeentes die per 1 januari 2025 een Emissieloze Zone instellen, moeten vanaf die datum alle nieuwe vracht- en bestelauto’s emissievrij aangedreven zijn; vanaf 2030 moeten alle voertuigen in de zero-emissies zones volledig emissievrij rijden.

Project: Uitvoeren van een regionaal onderzoek naar de kansen van waterstof voor het Groene Hart.

Systeemrol voor groene waterstof

Klimaatverandering vereist de transitie naar een nieuw, emissieloos energiesysteem. Groene waterstof kan in die transitie een systeemrol gaan invullen. Waterstof is een energiedrager. Overtollige duurzame energie kan opgeslagen worden in waterstof, zodat het beschikbaar is op momenten dat er onvoldoende zonne- of windenergie is.

Waterstof en elektrificatie complementair

Naast de systeemrol, kan waterstof ook een rol spelen in toepassingen waarvoor elektrificatie niet (volledig) mogelijk is, zoals zwaar (internationaal) wegtransport, (middel)lange afstand binnenvaart, zwaar bouwmaterieel en hoog temperatuurprocessen in de industrie. Groene waterstof is voor die sectoren een emissieloos alternatief, dat complementair is aan elektrificatie. Ook in een deel van de gebouwde omgeving verwachten o.a. netbeheerders dat groene gassen waaronder waterstof op termijn een rol zullen spelen, daar waar collectieve warmtenetten niet mogelijk/kostbaar zijn en voor moeilijk te isoleren panden waarvoor een warmtepomp onvoldoende oplossing biedt.

Regionaal onderzoek naar kansen waterstof

In 2021 is onderzoek gedaan naar de kansen van waterstof voor het Groene Hart. Regionale waterstofinitiatieven en mogelijke toepassingen zijn in kaart gebracht. Ook is aangegeven hoe het ecosysteem rondom waterstof op gang gebracht kan worden. De uitkomsten van het onderzoek zijn verwerkt in een eindrapport: [link naar eindrapport]

Project: Ontwikkelen regionale markt voor waterstofmobiliteit.

In het energiesysteem van de toekomst is waterstof onmisbaar. Hoe stimuleer je waterstofmobiliteit met een regionale aanpak? 

In Nederland is zo’n 20% van de CO₂-uitstoot afkomstig uit vervoer en transport. Daarnaast veroorzaakt mobiliteit uitstoot van stikstof, fijnstof en andere stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en voor de natuur. Belangrijk dus om onze mobiliteit te verduurzamen, o.a. door de overstap naar emissieloze voertuigen: elektrische of waterstofauto’s. Voor wegvervoer is waterstof vooral een oplossing voor zwaardere voertuigen (denk aan vrachtwagens en voertuigen die veel elektriciteit gebruiken zoals vuilniswagens, heftrucks en kraanwagens). Ook voor personenauto’s en bussen die langere afstanden rijden en/of continu in gebruik zijn, kan waterstof interessant zijn. De actieradius van een waterstofvoertuig ligt hoger dan een batterij-elektrische auto en het tanken gaat aanzienlijk sneller dan laden.

Project H2-Drive: Regionaal stimuleren van waterstofmobiliteit

De markt voor waterstofmobiliteit staat nog in de kinderschoenen. In deze fase is het belangrijk zowel de vraag- als de aanbodkant te stimuleren. Om de regionale markt voor waterstofmobiliteit te ontwikkelen, is het project H2-Drive opgezet in opdracht van de gemeente Arnhem en de provincie Gelderland. Doel van het project was om zo veel mogelijk waterstofauto’s in Arnhem en omgeving te kunnen laten rijden. In een publiek-private samenwerking tussen Kiemt, Gloedcommunicatie, KplusV, H4 Lease en Herwers is het project in 2019-2020 uitgevoerd.

De kennis die de consortiumpartners Kiemt, Gloedcommunicatie en KplusV tijdens het H2-Drive project hebben opgedaan, is beschreven in de eindrapportage van het project.

Project: Ontwikkelen van een lokale aanpak voor stedelijke vergroening en watermanagement, alsmede visie-ontwikkeling stedelijke vergroening.

Steden hebben bij uitstek te maken met grote en diverse maatschappelijke uitdagingen, zoals wateroverlast, hittestress, luchtvervuiling, druk op de leefbaarheid. Stedelijke vergroening heeft veel potentie om bij te dragen aan deze uitdagingen, om meervoudige waarde te creëren.

Maar hoe pak je dat als stad aan? En hoe kun je vergaande stedelijke vergroening financieel mogelijk maken, want de investeringen zijn fors, zowel voor de (lokale) overheid als voor vastgoedeigenaren, bedrijven, bewoners (woningbezitters).

In opdracht van de gemeente Alphen aan den Rijn is samen met diverse experts en lokale stakeholders gewerkt aan een visie/masterplan. Die is vertaald naar een concrete aanpak met vergroeningsprojecten. Ook is een plan voor een watermanagementsysteem ontwikkeld dat zorgt voor voldoende water voor het groen in de stad, ook in periodes van droogte. Onderdeel van de aanpak waren de ontwikkeling van een green-as-a-service concept en een lokaal groenfonds.

De ontwikkelde visie is verwoord in het Masterplan Groen-Blauw Stadshart en via presentaties gedeeld met stakeholders. De uitgewerkte plannen zijn verwerkt in diverse besluitvormingsnotities voor college en gemeenteraad.

Project: Ontwikkelen van een werkwijze die door gemeentes, waterschappen en andere initiatiefnemers gebruikt kan worden om het gebied rondom de stad optimaal te benutten voor het beperken van risico’s op hittestress, droogte, wateroverlast en overstromingen, en waarbij natuurlijke oplossingen worden ingezet. Tevens uitvoering van een aantal gebiedsprocessen waarbij de hiervoor genoemde werkwijze wordt toegepast; gebiedspartijen o.a. waterschap, provincie, gemeenten, Staatsbosbeheer, ondernemers/parkmanagement.

Gemeenten hebben te maken met grote maatschappelijke opgaven die elk om ruimte vragen. Zeker in stedelijk gebied is ruimte schaars, terwijl de uitdagingen op het gebied van klimaatadaptatie juist in stedelijk gebied groot zijn als gevolg van verstening en verdichting. Het gebied rondom de stad – het zogenaamde peri-urbane gebied – kan hierin een waardevolle rol vervullen.  

In opdracht van het ministerie van LNV is door bureau Stroming en GreenSteps Duurzame Innovatie een werkwijze ontwikkeld die een gemeente, waterschap en andere initiatiefnemers helpt om in relatief korte tijd inzichtelijk te krijgen welke natuurlijke klimaatadaptieve oplossingen te combineren zijn met andere ruimtelijke opgaves, zodat de schaarse ruimte optimaal wordt benut. Met de werkwijze doorlopen de betrokken partijen een proces dat bestaat uit acht bouwstenen. Aan de hand van deze bouwstenen wordt relevante informatie verzameld en het gesprek gevoerd, zodat een gezamenlijk beeld ontstaat van de opgaves waar een gebied voor staat, hun ruimtelijke impact en mogelijke opgave-combinaties. Zo wordt toegewerkt naar een top 3 van oplossingsrichtingen die bijdragen aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en andere opgaves. Door rekening te houden met de impact, belangen en kosten wordt als laatste stap samen een voorkeursrichting bepaald, die wordt uitgewerkt in een visualisatie.

Alle uitkomsten worden overzichtelijk weergegeven in een gebiedscanvas. Een voorbeeld van een ingevulde gebiedscanvas vindt u hier: https://media.stroming.nl/natuuromdestad/dordrecht/canvas/